Su Teknolojileri Sahaya İndiğinde Ne Değişecek? İklim Teknolojileri Hızlandırma Programı
Türkiye’de su kaynaklarının geleceği çoğu zaman baraj doluluk oranları, kuraklık haritaları ve bireysel tasarruf önerileri üzerinden tartışılıyor. Ancak su yönetiminin geleceğini belirleyen önemli gelişmeler; fabrikalardaki görünmeyen tüketimden seralardaki sulama sistemlerine, binalardaki gri suyun yeniden kullanımından şirketlerin dağınık verilerinin yönetimine kadar çok daha geniş bir alanda yaşanıyor.
Koç Holding’in su yönetimi yaklaşımı da suyu yalnızca operasyonlarda verimli kullanılması gereken doğal bir kaynak olarak değil, faaliyet gösterilen havzalar, değer zinciri ve paydaş ekosistemiyle birlikte ele alıyor. Bu yaklaşımın somut örneklerinden biri, Koç Üniversitesi KWORKS Girişimcilik Araştırma Merkezi iş birliğiyle yürütülen Koç İklim Teknolojileri Hızlandırma Programı.
Su Teknolojileri Gerçek Operasyonlarla Buluşuyor
İlk yılında su teknolojilerine odaklanan program, yenilikçi girişimleri desteklemenin yanı sıra geliştirilmiş ve pazara hazır teknolojileri Koç Topluluğu şirketlerinin gerçek ihtiyaçlarıyla buluşturmayı amaçlıyor.
Program kapsamında seçilen Blueit, Cleture, Generative Nature ve Gristek; su tüketiminin ölçülmesi, sürdürülebilirlik verilerinin yönetimi, tarımsal sulamanın optimize edilmesi ve gri suyun yeniden kullanılması gibi farklı alanlara odaklanıyor.
Blueit: Su Tüketimini Görünür Hale Getiriyor
Blueit, endüstriyel ve ticari tesislerde su ve atık su süreçlerini gerçek zamanlı veriler ve yapay zekâ destekli analizlerle takip eden dijital bir su yönetimi platformu. Sistem 40’tan fazla tesiste kullanılıyor.
Girişime göre tesislerde karşılaşılan temel sorunlardan biri, suyun nerede ve ne miktarda kullanıldığının yeterince görünür olmaması. Toplam tüketim bilinse bile belirli bir üretim hattı, makine veya süreçte kullanılan su çoğu zaman ayrıntılı şekilde takip edilemiyor.
Bu durum gece tüketimi, sürekli açık kalan hatlar, vana ve ekipman kaçakları, gereğinden uzun yıkama süreleri ve soğutma sistemlerindeki verimsizliklerin tespitini zorlaştırıyor.
Blueit, gerçek zamanlı veriler sayesinde su yönetimini ay sonunda faturaya bakılarak yapılan bir kontrolden çıkarıp günlük operasyonların parçası haline getirmeyi hedefliyor. Böylece bakım ekipleri sorunlu noktalara yönlendirilebiliyor ve alınan önlemlerin sonuçları kısa sürede ölçülebiliyor.
Cleture: Dağınık Su Verilerini Tek Merkezde Topluyor
Cleture, şirketlerin üretim ve operasyon verilerinin raporlanmasını otomatikleştiren yapay zekâ destekli bir ESG veri platformu olarak faaliyet gösteriyor. Platform, mavi, yeşil ve gri su ayak izi hesaplamalarını aynı altyapıda bir araya getiriyor.
Cleture’a göre şirketlerin temel sorunu veri eksikliğinden çok mevcut verinin doğru ve anlamlı şekilde yönetilememesi.
Toplam su tüketimi bilinse dahi suyun kaynağı, hangi süreçlerde kullanıldığı, ne kadarının geri kazanıldığı, hangi kalitede deşarj edildiği ve faaliyetlerin su stresi yüksek bölgelerde gerçekleşip gerçekleşmediği gibi kritik bilgiler dağınık kalabiliyor.
Tedarik zincirindeki dolaylı su etkilerinin hesaplanması da önemli bir güçlük oluşturuyor. Bir ürünün su ayak izinin büyük bölümü şirketin doğrudan operasyonlarından değil, ham madde üretimi ve tedarikçilerden kaynaklanabiliyor.
Bu nedenle su verisinin yalnızca sürdürülebilirlik ekiplerinin konusu olmaktan çıkarak şirket genelindeki karar süreçlerinin bir parçası haline gelmesi giderek önem kazanıyor.
Generative Nature: Bitkinin İhtiyacına Göre Sulama
Generative Nature, topraksız tarım seraları için yeni nesil otomasyon teknolojisi geliştiriyor. Sistem, 17’den fazla parametreden elde edilen gerçek zamanlı verileri yapay zekâyla değerlendirerek bitkinin ihtiyacına göre sulama ve gübreleme kararları oluşturuyor.
Geleneksel sera otomasyonunda sulama çoğunlukla önceden belirlenmiş programlarla gerçekleştiriliyor. Ancak bitkinin su ihtiyacı sıcaklık, nem, ışık, büyüme aşaması ve kök bölgesindeki koşullara bağlı olarak gün içerisinde değişebiliyor.
Sistem; sıcaklık, nem, ışık, EC, pH, çözünmüş oksijen, nitrat, debi ve drenaj gibi göstergeleri değerlendiriyor. Amaç bitkiye daha az su vermek değil, ihtiyaç duyduğu suyu doğru zamanda ve doğru miktarda sağlamak.
Bu yöntemle su ve gübre kullanımının azaltılması, insan kaynaklı hataların sınırlandırılması ve aynı zamanda hasat kalitesi ile verimin artırılması hedefleniyor.
Gristek: Gri Suya İkinci Bir Kullanım Alanı
Gristek, kamu ve özel sektörün merkezi atık su arıtma altyapısına bağımlılığını azaltmayı hedefleyen gri su arıtma sistemleri geliştiriyor.
Yaklaşık bir saat içinde kurulabildiği belirtilen sistemler, uygun kullanım koşullarında şebeke suyu maliyetlerinde yüzde 40’a varan tasarruf sağlayabiliyor. Teknoloji aynı zamanda gerçek zamanlı dijital su ayak izi takibi ve nesnelerin interneti tabanlı uzaktan izleme özellikleri sunuyor.
Gristek’e göre gri su sistemlerinin önündeki önemli engellerden biri teknik sorunlardan çok güvenlik ve bakım algısı. Gri suyun tuvalet atıklarını içeren siyah suyla karıştırılması; hijyen, koku, renk değişimi ve biyolojik risklere ilişkin endişeler oluşturabiliyor.
UV-C dezenfeksiyon teknolojisi, çok katmanlı arıtma sistemi, akıllı sensörler ve uzaktan takip özellikleri sayesinde su kalitesinin gerçek zamanlı olarak kontrol altında tutulması hedefleniyor.
Fabrikalar, sanayi tesisleri, ticari işletmeler ve oteller sistemin en hızlı sonuç alınabilecek kullanım alanları arasında gösteriliyor. Duş ve lavabolardan düzenli olarak gri su oluşurken rezervuar, peyzaj sulaması ve bazı teknik süreçlerde yeniden kullanılabilecek suya ihtiyaç duyulması sistemin verimliliğini artırıyor.
Büyük Şirketler ile Girişimler Aynı Masada
Programda girişimlerin seçiminde yalnızca teknolojinin yenilikçi olması yeterli görülmüyor. Ürünün geliştirilmiş ve pazara sunulmuş olması, uygulanabilirlik, büyüme potansiyeli, rekabet avantajı ve ölçeklenebilirlik de önemli kriterler arasında bulunuyor.
Bunun yanında geliştirilen çözümün su yönetimi ihtiyaçlarını ne ölçüde karşıladığı ve Koç Topluluğu şirketleriyle potansiyel iş birliklerine dönüşebilme kapasitesi değerlendiriliyor. Girişim ekiplerinin yapısı ve uygulama kabiliyeti de seçim sürecinde önem taşıyor.
Büyük şirketlerle girişimler arasındaki iş birliğinin temelinde ortak değer oluşturma yaklaşımı bulunuyor. Girişimler yenilikçi teknolojileri hızlı şekilde geliştirebilirken büyük şirketler bu çözümlerin gerçek operasyonlarda denenmesini ve daha geniş ölçekte uygulanmasını sağlayabilecek altyapı ve deneyime sahip.
Başarı Sahadaki Ölçülebilir Sonuçlarla Değerlendirilecek
Programın başarısının tek bir ölçüt üzerinden değerlendirilmesi planlanmıyor. İlk aşamada Koç Topluluğu şirketleriyle geliştirilen pilot projeler, kurulan iş birlikleri ve teknolojilerin gerçek operasyonlarda uygulanabilirliğinin gösterilmesi önemli göstergeler olacak.
Uzun vadede ise pilot uygulamaların ölçeklendirilmesi ve su yönetiminde ölçülebilir faydalar sağlaması öne çıkacak. Su verimliliğinin artırılması, suyun döngüsel kullanımının desteklenmesi, atık su yönetiminin geliştirilmesi, tatlı su ayak izinin azaltılması ve su havzalarının sürdürülebilirliğine katkı sağlayan çözümler programın etkisinin değerlendirilmesinde belirleyici olacak.
Girişimlerin yeni müşterilere ulaşması, büyümek için yatırım alması ve uluslararası pazarlara açılması da başarı göstergeleri arasında yer alıyor.
Su Teknolojilerinin Değeri Sahada Ortaya Çıkıyor
Su teknolojilerinin gerçek değeri yalnızca yenilikçi fikirler geliştirmekten değil, bu fikirlerin sahada uygulanabilir hale gelmesinden kaynaklanıyor. Bir fabrikanın görünmeyen su kayıplarını ortaya çıkarmak, gri suyu yeniden kullanmak, seradaki bitkiye tam ihtiyacı kadar su sağlamak veya şirket genelindeki su verilerini ortak bir sistemde toplamak tek başına su krizini çözmeyebilir.
Ancak bu teknolojiler, suyun daha doğru ölçülmesi, daha verimli kullanılması ve mümkün olduğunca uzun süre döngü içinde tutulması açısından önemli bir dönüşümün başlangıç noktalarından biri olabilir.
Büşra Şahin, Bandalogy.com’da güncel gelişmeleri, iş dünyasını, teknolojiyi, sporu, yaşam tarzını ve gündemi yakından takip ederek okuyuculara anlaşılır ve güvenilir içerikler sunar. Haberlerinde net anlatımı, doğrulanmış bilgileri ve okuyucuya değer katan ayrıntıları ön planda tutar. Güncel olayları ve toplumun ilgisini çeken konuları sade bir dille aktarmaya odaklanan Şahin, okuyucuların ihtiyaç duyduğu bilgileri zamanında ve erişilebilir bir şekilde paylaşmayı amaçlar.
