Cumhuriyetin ilanı ve Atatürk’ün Cumhurbaşkanı ünvanı ile ilk konuşması

Türkiye’de “Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir. iktidarı devlet idaresine yerleştiren ve demokrasiyi taçlandıran. Cumhuriyetin İlanıbitmiş 97 yıl geçti.

Milli mücadeleBüyük Lider’in zaferinden sonra Mustafa Kemal ATATÜRKyeni Türk devletini modernleşme ve demokrasiye dönüştürdü.

Ankara, tüm açıklıkla, mevcut rejimin adını verebilmek için Türkiye’nin merkezi hükümetinin ardından yeni devlet başkanı seçilmek zorunda kaldı. O güne kadar Cumhurbaşkanlığı görevi, Türkiye Büyük Millet Meclisi TBMM Başkanı olarak Mustafa Kemal Paşa tarafından yönetildi.

Bazı yabancı ülkeler de Lozan AntlaşmasıYeni hükümetin Türkiye’deki rejiminin onaylanması için daha net tanımlanması gerekirdi. Bu arada Temsilciler Kurulu’nun istifası ve Meclis’in güvenini kazanacak bir kabine listesi oluşturulamaması bu soruna acil bir çözüm gerektirdi.

25 Ekim 1923’te hükümetin istifasıyla kriz çıktı. Bu olay Atatürk’e beklediği cumhuriyeti ilan etme fırsatı verdi. 28 Ekim 1923 akşamına kadar hükümetin kurulamaması üzerine Mustafa Kemal Paşa, Çankaya Köşkü’ndeki arkadaşlarına “Yarın bir cumhuriyet ilan edeceğizFikrini söyleyerek açıkladı.

O gece Atatürk ve İsmet İnönü, 1921 Anayasası’nın bazı maddelerini değiştiren tasarıyı hazırladı.

‘TÜRKİYE CUMHURİYETİN DEVLETİDİR’

AA Arşivi’nde yer alan bültene göre Meclis, 29 Ekim 1923 Pazartesi günü saat 18: 00’de İsmet İnönü başkanlığında toplandı. Anayasa Komisyonu tarafından sunulan ve anayasa değişikliğini içeren öneri derhal görüşülmek üzere gündeme alındı.

Görüşe sunulan taslak aşağıdaki hükümleri içeriyordu:

  • Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir. Ulusal işlerin fiili idaresinin yönetimi halka bağlıdır. Türkiye Hükümeti bir cumhuriyettir.
  • Türkiye’nin devlet dini İslam, resmi dil Türkçedir.
  • Türkiye Hükümeti, Büyük Millet Meclisi tarafından yönetilmektedir.
  • Türkiye Cumhurbaşkanı, Genel Kurul üyeleri arasından bir süre için milletvekili Meclis tarafından bir yasama organı toplantısında seçilir. Başkan, halefi seçilene kadar görevine devam eder. Eski başkan yeniden seçilebilir.
  • Türkiye Cumhuriyeti, Türk devletinin başıdır. Bu sıfatla, gerekli gördüğü zamanlarda Büyük Millet Meclisi ve Bakanlar Kuruluna başkanlık eder.
  • Yönetim Kurulu Başkanı, Başkan tarafından ve Meclis üyeleri arasından seçilir. Diğer bakanlar yine milletvekilleri arasından Yönetim Kurulu Başkanı tarafından seçilir. Kurul listesi, Başkan tarafından Büyük Millet Meclisinin onayına sunulur.

‘UZUN UZUN CUMHURİYET’ SESLERİ VE ÇEKİCİLERİ …

Komisyon adına konuşma Yunus NadiMondros Mütarekesi’ne kadar yaşanan olayları anımsatarak, cumhuriyetin ilanının gerekliliğini dile getirdi. Daha sonra podyumda Vasıf Beycumhuriyeti övdü.

Sonra Eyüp Sabri Hoca Efendigecikmeden cumhurbaşkanı seçimine devam edilmesini istedi.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir