Hulusi Behçet: Dermatolojide özveri ve çaba hayatı

Türkiye, bugün ülkenin dört bir yanına dağılmış hastanelerde çalışan ve güncel cihaz ve prosedürlerle donatılmış yaklaşık 1.1 milyon personeli ile iyi organize edilmiş bir sağlık sistemine sahiptir. Bin kişi başına doktor sayısı ve sağlık harcamalarının gayri safi milli gelir içindeki payı da dahil olmak üzere istatistik söz konusu olduğunda, Türkiye’nin ortalaması diğer Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) ülkelerinden daha az olsa da, her vatandaş temel evrensel sağlık sigortası sistemi sayesinde Türkiye’deki sağlık hizmetleri.

Bununla birlikte, modern Türk tıbbı, ilk tıp fakültesinin açıldığı 1933’e kadar ordu çerçevesinde faaliyet gösterdi. Askeri okullar o zamana kadar sağlık personelinin çoğunu eğitmiştir.

Daha sonra adını alan hastalığı tanı ve tarif eden Hulusi Behçet Uz aynı zamanda askeri bir hekimdi. Askeri tıp memuru olarak eğitim alan ve çalışan Behçet, 1933 yılında İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde ilk dermatoloji kliniğini kurdu.


Hulusi Behçet, “Behçet hastalığı” ya da “Behçet sendromu” nu tanımladığında zaten tanınmış bir uluslararası bilim adamı olmuştu.
Hulusi Behçet, “Behçet hastalığı” ya da “Behçet sendromu” nu tanımladığında zaten tanınmış bir uluslararası bilim adamı olmuştu.

Hekim olarak yaşam ve çalışma

Behçet, 20 Şubat 1899’da İstanbul’da eğitim müdürü Ahmet Behçet’in oğlu olarak doğdu. Annesinin ölümü nedeniyle çok zor bir çocukluk yaşadı. İlk olarak Beyrut’ta bir Fransız okulunda okudu, babasının memur olarak çalıştığı yer. Daha sonra Beşiktaş Rüştiye ortaokulundan ve bir askeri lise olan Kuleli Askeri İdadisi’nden 1910 yılında mezun olduğu İstanbul’da bulunan Askeri Tıp Fakültesine kaydolmadan önce mezun oldu.

Mezun olduktan sonra I. Dünya Savaşı’na kadar İstanbul’daki Gülhane Askeri Hastanesi’nde dermatoloji kliniğinde Eşref Ruşen, Talat Çamlı ve Rteriat Rıza gibi uzmanlar altında yardımcı olarak çalıştı. Savaş sırasında Behçet Kırklareli Askeri Hastanesi’nde başhekim yardımcısı ve Edirne Askeri Hastanesi’nde dermatoloji uzmanı olarak görev yaptı.

Behçet, 1918’den 1919’a kadar Budapeşte ve Berlin’de ziyaretçi uzmanı olarak çalıştı. 1923’te İstanbul’da Hasköy Zührevi Hastalıklar Hastanesi’ne atanmadan önce bir süre serbest meslek olarak çalıştı. Altı ay çalıştıktan sonra Guraba’ya transfer edildi. Dermatoloji uzmanı olarak hastane.

Behçet, 1923’te diplomatın kızı Refika Davaz ile evlendi. Behçet ve Davaz’ın bir kızı vardı.

Behçet, 1933’teki üniversite reformundan sonra profesör ünvanını alarak bu ünvanı alan ilk Türk dermatolog oldu.

Bilim adamı olarak çalış

Behçet sadece bir dermatolog değil aynı zamanda çalışkan bir bilim adamı ve yazardı. 1920’den başlayarak Almanca ve Fransızca da dahil olmak üzere çeşitli dillerde çok sayıda makale yayınladı. Ayrıca özel vaka sunmak için ulusal ve uluslararası birçok tıbbi kongreye katıldı. Tanınmış bir Alman patolog olan Phillip Schwartz, bir zamanlar Behçet’e “dünyanın anavatanından başka bir yerde bilinen bir bilim adamı” olarak atıfta bulundu. Schwartz, “Bulgularını her zaman yurtdışında sunduğu için onu Türkiye’de hiçbir zaman bulamayacağınız” diyerek açıkladı.

Öte yandan Behçet, Türkiye’deki işini de ihmal etmedi. Gelecek nesile dermatoloji öğretmek için elinden geleni yaptı, birçok bilimsel makaleyi Türkçeye çevirdi ve Kore’ye kadar diğer ülkelerle bağlantı kurdu.

Behçet’in ilgi alanlarından biri sifilizin tanı, tedavi, kalıtsal özellikleri, serolojisi ve sosyal etkisi idi. Leishmaniasis veya Oriental boğaz (Şam yara), Behçet’in dikkatini çektiği başka bir hastalıktı. Ayrıca mikoz dahil diğer dermatolojik hastalıkları da çalıştı.

Behçet ayrıca bitkilerin neden olduğu dermatolojik hastalıklar üzerinde çalıştı ve 1930’larda incirin dermatitini tanımladı. “Behçet hastalığı” veya “Behçet sendromu” nu tanımladığında zaten önde gelen bir uluslararası bilim adamı olmuştu. Bulgusu, sırasıyla 21, yedi ve üç yıl boyunca gözlemlediği üç hastanın uzun süreli gözlemlerine dayanıyordu. Bu üç hastanın semptomlarını topladı ve bunların yeni bir hastalığın belirtileri olduğuna inanarak, bulgularını ilk olarak 1935’te Paris’te bir tıbbi kongrede sundu. Bundan sonra Behçet’in hastalıkla ilgili ilk makalesini bir Almanca yayınladı. Dermatoloji, diğer doktorları kurucusu Behçet’ten sonra bulguları kabul etmeye ve hastalığa isim vermeye ikna etti. Gerçekten, dermatologlar başlangıçta Behçet’in bulmasını reddetti, ancak oftalmologlar bunu kabul etti ve hastalığa adını verdi. Hastalığın tam kabulü Behçet’in ölümünden bir yıl önce 1947’ye kadar gelmedi.

Behçet, 8 Mart 1948’de İstanbul’da kalp krizinden öldü.

Behçet, 53’ü önde gelen Avrupa dermatoloji dergilerinde yayınlanan yaklaşık 200 bilimsel makale yayınladı.

Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) Behçet’i, ölümünden yaklaşık yirmi yıl sonra, 1975 yılında verilen ölümünden sonra onurlandırdı. Kendisine çeşitli sınıflar, laboratuvarlar ve kütüphaneler adı verilmiştir. Türk Posta ve Telgraf Teşkilatı (PTT), 1980 yılında portresini taşıyan özel bir pulla onurlandırdı. Eczabaşı Vakfı ölümünden sonra 1982 yılında madalya ile onurlandırıldı. Türkiye Devlet Nane 1996 yılında Ulusal Dermatoloji Kongresi’nde Behçet’i anmak için özel gümüş paralar çıkardı.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir